Zidane dẹp thảm đỏ ở Clairefontaine: Cuộc cải tổ bắt đầu từ cửa xe buýt

Ở Clairefontaine mùa này, thứ đầu tiên bị dẹp là ống kính máy ảnh, chứ chưa phải sơ đồ chiến thuật.

Zinedine Zidane chặn phóng viên và nhiếp ảnh gia ngay tại điểm đón đội tuyển Pháp. Không còn những khung hình cầu thủ bước xuống xe với túi xách hàng hiệu, không còn màn trình diễn thời trang ở sảnh khách sạn, không còn những đoạn video dài ba phút quay cảnh ai mặc gì đến tập. Tôi đã đưa tin ở Madrid rồi về nước, theo dõi không biết bao nhiêu đợt hội quân đội tuyển, và chưa thấy một huấn luyện viên quốc gia nào mở màn nhiệm kỳ bằng động tác mang tính biểu tượng đến vậy. Nhưng nếu dừng ở tiêu đề "không còn sàn diễn thời trang" rồi gật gù, chúng ta bỏ lỡ phần quan trọng hơn nhiều: đây là một cuộc tái cấu trúc bộ máy, và lệnh cấm chụp ảnh chỉ là cánh cửa đầu tiên.

Chiếc xe buýt hai tầng hỏng phanh, nhưng hệ thống lái đã lệch trước đó. Ở trường hợp này, hệ thống lái là cấu trúc ban huấn luyện.

Bối cảnh cần đặt lên bàn trước. Didier Deschamps rời ghế sau 14 năm, một quãng thời gian dài bất thường ở cấp độ đội tuyển quốc gia, đủ để tạo ra cả một hệ thống thói quen: cách hội quân, cách trả lời báo chí, cách phân bổ quyền lực giữa các bộ phận y tế, thể lực và chuyên môn. Khi một triều đại dài như thế kết thúc, người kế nhiệm có hai lựa chọn. Một là kế thừa bộ khung và chỉ vặn lại vài con ốc. Hai là thay luật chơi hành chính trước khi bóng lăn. Zidane chọn cách thứ hai, và anh chọn rất sớm, khi chưa có trận nào để người ta đem ra mổ xẻ.

Phần đáng nói nằm ở danh sách nhân sự chứ không nằm ở lệnh cấm.

Ban huấn luyện được mở rộng. David Bettoni, cộng sự lâu năm của Zidane, ngồi ghế trợ lý và đóng vai trò mỏ neo liên tục giữa vòng xoáy thay đổi. Stéphane Plancque xuất hiện với vai trò quan sát viên. Arthur Hochedé được đưa vào phụ trách thể lực. Và điểm nhấn kỹ thuật đáng chú ý nhất: Serge Isidro thay Marc Retali ở vị trí chuyên gia bàn chân.

Nhiều người sẽ đọc lướt qua chi tiết bàn chân. Tôi thì dừng lại khá lâu. Ở cấp độ đội tuyển quốc gia, nơi quỹ thời gian tập trung chỉ vài ngày mỗi đợt và mọi ca chấn thương nhỏ đều có thể phá hỏng cả một kế hoạch, bộ phận chăm sóc bàn chân và bàn chân-bắp chân chính là nơi quyết định ai ra sân. Việc thay người phụ trách bộ phận này ngay giai đoạn đầu nhiệm kỳ, cộng với việc bổ sung một huấn luyện viên thể lực chuyên biệt, cho thấy thứ tự ưu tiên đã đổi: sự sẵn sàng của lực lượng đứng trước mọi thứ khác. Một ban huấn luyện chỉ mạnh đến mức của bộ phận y tế mà nó kiểm soát được.

Song song đó là khối lượng công việc chuẩn bị. Zidane không ngồi chờ băng hình cắt sẵn. Anh đến Stade Bollaert-Delelis xem Trophée des Champions, tự mắt đánh giá cầu thủ thay vì giao hết cho bộ phận phân tích. Giữa tháng 8, ban huấn luyện họp hội thảo, và thông tin rò ra cho thấy danh sách triệu tập sắp tới sẽ được mở rộng, có gương mặt mới. Danh sách dự kiến công bố vào 18 giờ thứ Sáu.

Ba tín hiệu đó ghép lại thành một logic khá rõ. Một là mở rộng nguồn lực quan sát, không phụ thuộc vào một nhóm cầu thủ đã định hình dưới thời Deschamps. Hai là tự đi xem bóng trong nước, một động thái mang nghĩa cầu nối với các câu lạc bộ Ligue 1 và nhóm cầu thủ ít được dùng trước đây. Ba là tạo ra cạnh tranh nội bộ bằng cách nới rộng cửa, thay vì siết chặt quanh một bộ khung cố định.

Đến đây thì tôi phải tự phản biện, vì đó là quy tắc của tôi: tôi xem lại sáu trận, rồi dám nói điều 96% chuyên gia không nói, nhưng tôi xem lại sáu trận bóng, không phải sáu buổi họp hành. Toàn bộ những gì chúng ta đang có đều thuộc tầng tổ chức: lệnh cấm truyền thông, nhân sự, hội thảo, tuyển quân. Chưa có một thông tin nào về cách Pháp sẽ chơi. Không sơ đồ, không phương án gây áp lực, không dữ liệu chạy chỗ. Bất kỳ ai khẳng định Zidane đang xây một đội bóng kiểm soát bóng hay một đội bóng chuyển trạng thái đều đang nói về niềm tin, chứ chưa phải về bằng chứng.

Rủi ro lớn nhất không nằm ở lệnh cấm chụp ảnh. Lệnh cấm ấy rẻ về chi phí, đắt về truyền thông: nó dẹp một nguồn nội dung mà các nền tảng đang kiếm tiền, và vô tình tự tạo ra một câu chuyện về chính nó. Nếu đội thắng, người ta gọi đó là tầm nhìn. Nếu đội hòa hai trận đầu, cùng hành động đó bị đọc thành che giấu và kiểm soát. Đó là dạng đòn bẩy không có vị thế trung lập.

Nguồn tin duy nhất cho các chi tiết trên là RMC Sport, dẫn lại qua Goal.com, và chưa có nguồn thứ hai xác nhận độc lập. Bản thân cụm từ "không còn sàn diễn thời trang" mang dấu ngoặc kép của tòa soạn, nên nhiều khả năng là cách diễn đạt của biên tập chứ không phải nguyên văn phát ngôn. Chuyện Jules Koundé được nêu ra như một ví dụ về phong cách thời trang cũng nên đọc như một biểu tượng của lối sống cầu thủ hiện đại, không phải một cáo buộc nhắm vào riêng ai.

Điều tôi muốn theo dõi không phải là bộ trang phục trong sảnh khách sạn. Nó là tỷ lệ cầu thủ trụ cột còn đá được vào tháng 6, và số lượng gương mặt mới thực sự xuất hiện trong danh sách 18 giờ thứ Sáu. Một tuần nữa thôi, chúng ta sẽ biết đây là một cuộc cải tổ thật hay chỉ là một màn dựng sân khấu được đổi hướng.

Đèn sân vận động tắt, câu chuyện của cầu thủ trẻ mới bắt đầu sáng. Ở Clairefontaine, ngọn đèn vừa bị tắt bớt một chiếc, và tôi nghi ngờ rằng đó là cách Zidane bật sáng thứ khác.