Rion Ichihara: Kẻ đứng bên rìa ánh sáng và bài học kiên nhẫn ở AZ Alkmaar

Tuổi năm mươi hai tôi mới biết World Cup là gì — một cơn mê không cần lý do. Trước đó tôi chưa bao giờ tự cho phép mình thức đêm vì một trái bóng. Nhưng khi đã bước vào cơn mê, tôi nhận ra thứ giữ chân tôi lại không phải bàn thắng, không phải ngôi sao, mà là những con người đứng ở rìa ánh sáng. Họ mặc áo tập, ngồi trên băng ghế dự bị, hò hét mỗi bàn thắng rồi lại ngồi xuống. Họ là những cầu thủ chưa được lên sân, những cái tên in trên số lưng nhưng ít khi được nhắc đến trong bản tin. Rion Ichihara là một người như thế.

Có một chất thơ trong cách cậu ấy nói về hoàn cảnh của mình. Ichihara, trung vệ 21 tuổi người Nhật Bản, đang bước vào mùa giải thứ hai tại AZ Alkmaar. Câu lạc bộ của anh đang chơi tại Eredivisie, giải đấu cao nhất Hà Lan, đồng thời góp mặt ở Europa League. Trong phần thứ ba của loạt bài phỏng vấn bốn kỳ, Ichihara nói về một năm phải tạo ra kết quả. Mùa trước cơ hội của anh không nhiều. Mùa này anh không muốn lấy hoàn cảnh làm cái cớ. Tôi nghe câu ấy và nhớ đến những cầu thủ trẻ khác từng ngồi ở ghế dự bị suốt một thời gian dài, rồi bỗng chốc trở thành người hùng trong một đêm.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, điều làm tôi chú ý không phải là tốc độ hay kỹ thuật, mà là nhịp điệu trong cách Ichihara tự kể câu chuyện của mình. Cậu ấy không nói mình đang thất vọng. Cậu ấy nói câu hỏi luôn trong đầu là “Why not me”, tại sao không phải là tôi. Đó không phải sự kiêu căng. Đó là một niềm tin cá nhân, rằng mình không hề thua kém những trung vệ đang được chọn, rằng chỉ cần một người trên sân mắc sai lầm, hoặc một trận đấu mở ra đúng thời điểm, cậu ấy sẽ bước qua cánh cửa. Nhưng Ichihara hiểu một điều mà nhiều người trẻ thường quên: cánh cửa ấy không do cậu ấy mở. HLV quyết định. Sự tin tưởng chỉ đến sau những buổi tập, sau những phút có mặt, sau những bài kiểm tra không ai nhìn thấy.

AZ Alkmaar không phải là một đế chế tài chính như Ajax, PSV hay Feyenoord. Nhưng trong nền bóng đá Hà Lan, AZ nổi tiếng với mô hình phát triển cầu thủ trẻ. Họ mua những tài năng chưa hoàn thiện, trao môi trường tập luyện chuyên nghiệp, cho họ ra sân ở cúp châu Âu, rồi bán đi khi giá trị tăng cao. Ichihara đến đây bằng con đường ấy. Một trung vệ người Nhật Bản, còn trẻ, có quốc tịch châu Á, khoác áo một đội bóng chơi Europa League. Truyền thông Nhật Bản rất chú ý đến những nhân tố như thế; họ là nguồn cảm hứng, là cầu nối giữa bóng đá nước nhà và bóng đá châu Âu. Nhưng truyền thông không thể giúp một cầu thủ có mặt trong đội hình xuất phát. Chỉ có HLV mới làm được điều đó.

Ichihara biết rõ khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Cậu ấy nói Europa League là một sân khấu cao hơn Conference League một bậc, và ở giải đấu ấy, chỉ cần một trận đấu thôi cũng có thể thay đổi thứ hạng của một cầu thủ, hoặc mở ra một lời đề nghị. Tôi từng chứng kiến những điều như vậy ở bóng đá Hà Lan. Một trung vệ trẻ được tung vào sân ở phút 80, có một pha tắc bóng đúng thời điểm hoặc một cú đánh đầu giải nguy trong vòng cấm, thế là tên anh ta nổi lên trên bản tin chuyển nhượng. Sunderland, một đội bóng ở Ngoại hạng Anh, có thể nằm trong phép tính của một lời đề nghị bất ngờ. Shakhtar Donetsk thi đấu ở Champions League, và bóng đá Nhật Bản luôn khao khát có những cầu thủ chạm trán đội bóng như thế. Nhưng giấc mơ lớn của Ichihara không dừng lại ở một hợp đồng. Cậu ấy muốn chơi bóng ở Champions League. Cậu ấy muốn khoác áo đội tuyển quốc gia Nhật Bản.

Dựa trên những gì bài phỏng vấn mô tả, con đường đến đội tuyển của Ichihara vẫn còn nhiều lớp cửa. Cậu ấy nói khoảng cách với đội tuyển quốc gia không phải là quá xa, nhưng cũng chưa phải là gần. U-23 Nhật Bản và đội tuyển A có thể thi đấu vào cùng thời điểm, và điều đó buộc một cầu thủ phải chọn đúng nhịp để xuất hiện. Ichihara không muốn bỏ qua bước nào. Mục tiêu trước mắt của cậu ấy trong một năm tới là tránh chấn thương, giữ cho mình luôn ở trong cuộc, và biến việc có mặt thường xuyên thành nền tảng. Một suất đá chính luôn ở trong tim cậu ấy, nhưng cậu ấy cũng hiểu rằng muốn đến được đó, mình phải chiến đấu với chính sự sốt ruột của bản thân. Đó là một thứ áp lực vô hình, còn nghiệt ngã hơn cả tiếng la ó từ khán đài.

Câu chuyện của Ichihara không phải là câu chuyện về một tài năng vượt trội đang bị kìm hãm. Có thể cậu ấy chỉ là một cầu thủ trẻ ở mức khá, cần thêm thời gian, cần thêm cơ hội, cần một HLV tin dùng. Cũng có thể cậu ấy là một viên ngọc thô sắp được mài giũa. Khoảng cách giữa hai khả năng ấy, ở giai đoạn này, nằm ở số phút thi đấu. Một cầu thủ không thi đấu sẽ không thể chứng minh được trình độ thực sự của mình, dù cho truyền thông có viết hay đến mấy. Tôi đã thấy những trung vệ châu Á sang châu Âu, ngồi dự bị một mùa, rồi mùa sau ra đi theo dạng cho mượn, và hành trình của họ bắt đầu lại từ con số không. Tôi cũng đã thấy những người khác, chỉ cần một mùa giải bùng nổ ở một đội bóng nhỏ, đã lọt vào mắt xanh của đội tuyển quốc gia.

Điểm mù của câu chuyện này nằm ở chữ “một trận đấu có thể thay đổi số phận”. Nó đúng, nhưng nó không nói lên gì về chu kỳ bền vững. Một cầu thủ được vào sân năm phút, chơi tốt, rồi lại ngồi dự bị ba trận liên tiếp, thì trận đấu đó chỉ là một tia chớp. Bóng đá châu Âu không vận hành theo cảm xúc của một đêm. Nó vận hành theo sự lặp lại. Thời gian thi đấu là thước đo duy nhất có thể đưa danh tiếng trở về mặt đất. Một trận đấu hay tạo ra cơ hội, nhưng chỉ những phút thi đấu thường xuyên mới tạo ra sự nghiệp. Ichihara nói rằng mình không cảm thấy thua kém hẳn các trung vệ đang được chọn. Đó là một tín hiệu tâm lý tốt. Nhưng sự khác biệt giữa “tôi tin” và “tôi đã chứng minh” chính là khoảng cách mà cậu ấy phải bước qua.

Tôi cũng chú ý đến sự xuất hiện của ABEMA de DAZN trong phần cuối của bài viết. Đây là một gói dịch vụ phát sóng dành cho sinh viên Nhật Bản, và việc nó xuất hiện ngay sau loạt bài về một tài năng trẻ đang ở châu Âu cho thấy truyền thông Nhật Bản đang biến những câu chuyện cá nhân thành sản phẩm thương mại. Điều đó không sai. Nhưng nó tạo ra một vòng lặp kỳ vọng: người hâm mộ muốn cậu ấy thành công, truyền thông muốn cậu ấy tạo ra tin tức, còn cậu ấy thì chỉ muốn một suất đá chính. Nếu cơ hội đến muộn, sự chú ý có thể quay sang sự sốt ruột. Tôi đã nhiều lần chứng kiến điều đó ở những cầu thủ trẻ châu Á: họ bước chân sang châu Âu trong sự kỳ vọng của cả một quốc gia, rồi bị nuốt chửng bởi chính sự kỳ vọng ấy khi họ không thể chen chân vào đội hình.

Nhưng tôi cũng thấy ở Ichihara một điều rất quý, đó là sự bình thản. Không có lời than vãn nào về HLV. Không có sự chỉ trích nào về đồng đội. Cậu ấy nói về việc phải chứng minh trong tập luyện, về việc HLV là người quyết định, về việc một suất đá chính là thứ phải giành bằng mồ hôi. Đây là ngôn ngữ của một người hiểu rằng bóng đá châu Âu không nợ mình điều gì. Nếu cậu ấy cứ giữ được tinh thần ấy, và nếu cơ thể cậu ấy vượt qua được một mùa giải khắc nghiệt, thì cơ hội sẽ đến. Có thể là ở Europa League, có thể là ở một trận đấu Cúp quốc gia, có thể là ở Asian Games với đội U-23 Nhật Bản. Điều quan trọng không phải là lời hứa của ai, mà là sự sẵn sàng khi mọi thứ bất ngờ đặt vào tay mình.

Asian Games sắp tới, theo lời Ichihara, là một trong những sân khấu để cậu ấy chứng minh giá trị. Nhưng ngay cả với một giải đấu như thế, cậu ấy vẫn phải đối mặt với câu hỏi: liệu AZ Alkmaar có nhả người cho U-23 Nhật Bản hay không. Đây là vấn đề quen thuộc giữa câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Một giải đấu ngoài cửa sổ FIFA có thể khiến câu lạc bộ cảm thấy bất lợi, nhất là khi họ đang cần chiều sâu đội hình cho Europa League. Nhưng từ phía cầu thủ, Asian Games là cơ hội để chạm tay vào đội tuyển. Cậu ấy phải chọn đúng thời điểm, và cậu ấy phải khiến AZ tin rằng việc ra đi cũng có lợi cho chính họ.

Tôi nhớ đến những buổi chiều xem lại băng tư liệu cũ, khi tôi tìm trong những trận đấu đã bị lãng quên những chi tiết nhỏ của các cầu thủ dự bị. Có một cầu thủ ngồi trên băng ghế suốt 90 phút, nhưng khi camera lia đến, anh ta đứng dậy hò hét như thể chính mình vừa ghi bàn. Có một cầu thủ khác, được tung vào sân ở phút bù giờ, chạm bóng đúng một lần, và đó là pha kiến tạo quyết định. Những khoảnh khắc ấy không xuất hiện trong bản tin kết quả. Nhưng chúng nằm lại trong trí nhớ của người xem, giống như những câu thơ bị bỏ quên trong một cuốn sách cũ. Khi sân vắng, tôi nghe rõ tiếng vỗ tay của những năm tháng đã qua. Và tôi tin rằng số phận của một cầu thủ không được quyết định bởi một trận đấu lớn, mà bởi cách anh ta sống với những ngày không có trận đấu nào.

Ichihara không có thời gian để chờ một bản hợp đồng mới hay một lời mời bất ngờ. Cậu ấy có một mùa giải trước mắt. Mùa giải đó sẽ định hình cả sự nghiệp. Nếu cậu ấy chơi đủ số phút, mọi cánh cửa có thể mở ra: đội tuyển, châu Âu, một bản hợp đồng mới. Nếu không, cậu ấy có thể phải chấp nhận một bước lùi, một vụ cho mượn, một sự khởi đầu lại. Không ai biết trước được điều gì. Nhưng tôi học được rằng bóng đá luôn trả lời bằng sự kiên nhẫn. Người kiên nhẫn chưa chắc đã thành công. Người thành công hầu như luôn phải kiên nhẫn. Sân cỏ không chỉ là nơi bóng lăn, mà là nơi những giấc mơ hạ cánh. Có những giấc mơ hạ cánh êm ái. Có những giấc mơ hạ cánh nghiêng. Rion Ichihara đang học cách hạ cánh khi không ai nhìn thấy.

Câu chuyện của cậu ấy, ở thời điểm này, không phải là câu chuyện về một ngôi sao mới nổi. Đó là câu chuyện về một cầu thủ trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa, với mọi thứ ở phía trước nhưng chưa có gì trong tay. Điều duy nhất anh có là niềm tin, là một câu hỏi đầy tự trọng: tại sao không phải là tôi. Câu hỏi ấy có thể trở thành ngọn lửa, cũng có thể trở thành gánh nặng. Tùy vào cách Ichihara sử dụng nó trong những tháng tới. Có thể mùa này sẽ kết thúc với một suất đá chính, một lời triệu tập từ đội tuyển Nhật Bản, và một trang sử mới. Có thể mùa này sẽ khép lại trong im lặng ở băng ghế dự bị. Tôi không biết. Nhưng tôi sẽ theo dõi. Vì những con người đứng ở rìa ánh sáng, khi được bước vào giữa sân, thường nhớ rõ màu cỏ hơn bất kỳ ai.