Ba bàn thắng và ba tấm thẻ: điều còn lại sau vòng đấu thứ ba

Phút thứ mười lăm, một cùi chỏ vung lên rồi dừng lại trên mặt cầu thủ đối phương. Trọng tài không cần hỏi ai, rút thẳng thẻ đỏ. Tờ biên bản trận đấu ghi vỏn vẹn vài dòng — đủ để phân định thắng thua, không đủ để trả lời điều mà người xem bóng đá nước ta vẫn băn khoăn qua nhiều mùa giải. Tối ngày 20 tháng 9, tại vòng đấu thứ ba của giải vô địch quốc gia, Câu lạc bộ Công an Hà Nội thắng Đồng Nai ba bàn không gỡ. Ba bàn thắng ấy sáng rõ và không có gì phải bàn. Thứ khiến khán giả rời sân với cái đầu nóng lại là ba tấm thẻ: một thẻ đỏ và hai thẻ vàng, tất cả đều ra đời từ những pha tranh chấp giữa người với người, chứ không phải từ những pha bóng đẹp. Trước khi bóng lăn trên sân, người ta đã kịp chôn vài thứ dưới đường pitch — và điều tệ hại nhất là nó vẫn còn thở. Sự việc lặp lại một vết cũ. Chỉ vài tuần trước, ở cùng giải đấu này, Văn Hậu nhận án treo giò bốn trận và mức phạt hai mươi triệu đồng vì hành vi chơi bóng thô bạo với Doãn Ngọc Tân. Bản án ấy được công bố, được nhắc lại trên báo, rồi nhanh chóng chìm xuống dưới những vòng đấu tiếp theo. Qua nhiều năm theo dõi các trận đấu trong nước, tôi vẫn giữ thói quen ghi lại từng quyết định kỷ luật của mùa giải: cầu thủ nào, phút thứ bao nhiêu, thẻ gì, án phạt ra sao, và bao lâu sau thì sự việc tương tự lặp lại. Cuốn sổ ấy dày lên đều đặn mỗi năm, và đó là điều đáng lo hơn mọi tỷ số. Ở phút mười lăm, hậu vệ Văn Sơn của Đồng Nai có tình huống giật cùi chỏ vào mặt Đình Bắc. Trọng tài rút thẻ đỏ trực tiếp, đuổi anh khỏi sân. Cùng tình huống đó, Đình Bắc nhận một thẻ vàng vì phản ứng và khiêu khích đối thủ. Hai tấm thẻ, hai lỗi khác nhau, ghi trong cùng một dòng biên bản. Sang hiệp hai, Đình Bắc giữ bóng trước sức ép của Tấn Sinh. Trung vệ Đồng Nai mất bình tĩnh, liên tục đá vào chân tiền đạo phía Câu lạc bộ Công an Hà Nội, khiến anh ngã xuống sân. Trọng tài Lê Vũ Linh chỉ rút thẻ vàng. Trên diễn đàn của Hội cổ động viên bóng đá Việt Nam, rất nhiều ý kiến cho rằng án phạt ấy quá nhẹ so với tính chất của tình huống, và đề nghị cơ quan kỷ luật xem lại băng hình, nhất là khi hành vi đá từ phía sau được xem là nguy hiểm. Cần nói rõ điều mà tờ biên bản chưa nói: người nhận thẻ vàng ấy không phải một cầu thủ non. Tấn Sinh từng là thành viên đội tuyển lứa hai mươi tuổi dự Cúp bóng đá thế giới, từng cùng đội tuyển trẻ nước nhà vô địch Đại hội thể thao Đông Nam Á, và đã thi đấu chuyên nghiệp hơn mười năm. Kinh nghiệm ấy đáng lẽ phải là tấm khiên, không phải là cái cớ. Một người đã đi qua ngần ấy trận đấu, gặp qua ngần ấy tiền đạo, lại để cho bàn chân mình quyết định thay cái đầu. Ở chiều ngược lại, một phần ý kiến cho rằng chính lối chơi biểu diễn và cách chọc tức đối thủ của Đình Bắc đã biến anh thành mục tiêu, dẫn tới những chấn thương không cần thiết. Điều này có phần hợp lý của nó: một cầu thủ trẻ nổi bật thường xuyên bị săn đuổi, và ban huấn luyện hoàn toàn có thể chuẩn bị cho anh cách giữ cái đầu lạnh, cách nhả bóng đúng lúc, cách tránh những cuộc đối đầu không cần thiết. Nhưng phần hợp lý ấy dừng lại ở đó. Không có kiểu chơi nào, dù khó chịu đến đâu, biến một cú đá vào chân thành hành vi được phép. Luật bảo vệ người bị phạm lỗi, không bảo vệ kẻ bị chọc tức. Một kết luận khác cũng được nhắc nhiều: bạo lực sân cỏ chỉ đến từ những cầu thủ kỹ thuật kém. Kết luận ấy nghe dễ chịu, nhưng không đứng vững trước trường hợp của Tấn Sinh. Vấn đề nằm ở sự kiềm chế và ở cái giá phải trả, chứ không nằm ở đôi chân. Và nếu mức phạt chỉ được công bố đều đặn trên báo mà việc thi hành lại khác nhau ở mỗi vòng đấu, thì việc tăng nặng hình phạt không giải quyết được gì. Thứ còn thiếu không phải là những con số lớn hơn, mà là sự nhất quán. Khán đài hát vang niềm tin, nhưng ghế VIP thì lại thì thầm về những điều khoản không bao giờ được công bố. Không có dòng kết luận nào làm tôi thấy ngán bằng một dòng ghi rằng án phạt đã được thi hành xong. Đó chính là lúc sai phạm bắt đầu mỉm cười. Trước khi vòng đấu thứ tư khởi tranh, việc cần làm không phải là một lời hứa làm sạch sân cỏ. Việc cần làm là đưa cuốn băng của trận đấu lên bàn, đọc từng pha bóng, đối chiếu với điều luật, và công bố kết quả đúng như nó là — kể cả khi kết quả ấy không làm hài lòng một câu lạc bộ nào. Trách nhiệm ấy không dừng ở ban kỷ luật. Nó còn thuộc về trọng tài, về ban huấn luyện, về những người ký hợp đồng với cầu thủ và vẫn im lặng khi chính cầu thủ của mình đá vào chân đồng nghiệp. Đội tuyển quốc gia đang đứng trước một đấu trường khu vực. Những chấn thương tích lại mỗi tuần, và mỗi chấn thương là một suất bị bỏ trống. Liệu đến vòng đấu sau, tờ biên bản kia đã có thêm dòng nào chưa?